รายละเอียด:
การสร้างตัวเองให้ขึ้นมาใหม่จนกลายเป็นมหาอำนาจทางการทหารทัดเทียมตะวันตกในเวลาอันสั้นหลังเปิดประเทศนั้น เป็นเพียงมหัศจรรย์แรกแห่งปัญญาญี่ปุ่น หากแต่การสร้างตัวเองจากกองเถ้าถ่านให้กลายมาเป็นมหาอำนาจในทางเศรษฐกิจนับเป็นมหัศจรรย์ยิ่งกว่า ค่ายรถยนต์ตลอดถึงอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ทั้งหลายของญี่ปุ่นส่วนใหญ่ล้วนก่อร่างสร้างตัวขึ้นมาในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2
ปัญญาญี่ปุ่นจึงเป็นสิ่งที่น่าศึกษา ซึมซับ และเก็บรับบทเรียนเพื่อปรับเปลี่ยนและใช้งานในยามที่ ปัญญาไทยตกต่ำ แตกสลายจนไม่อาจรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นกับสังคมของตัวเองได้
หลังเหตุการณ์วันที่ 19 พฤษภาคม 2553 ใช่แต่เพียงห้างสรรพสินค้า โรงภาพยนตร์ ถนนหนทาง ตึกรามบ้านช่องจะพังพาบลงไปต่อหน้าต่อตา ใช่แต่ขวัญและกำลังใจของผู้คนจะตกหล่นอยู่หน้าจอโทรทัศน์ แต่ ปัญญาไทย ได้ตกต่ำลงจนไม่อาจจะทำความเข้าใจ กระทั่งหาคำอธิบายให้กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้อย่างรอบคอบและรอบด้าน มิต้องเอ่ยถึง ปัญญา ที่เราจะใช้ในการนำพาตัวเองออกจากวิกฤตและสร้างตัวเองขึ้นมาใหม่ โดยไม่ใช้ทั้งลัทธิทหารและชาตินิยมเข้มข้นเป็นธงนำ อันจะทำให้สังคมที่ร้าวลึกอยู่แล้ว ยิ่งแตกแยกจนยากต่อการประสานเยียวยา
แม้หนังสือเล่มนี้จะมิได้ให้รายละเอียดมากนักในทางประวัติศาสตร์ ด้วยข้อจำกัดอันเกิดจากรูปแบบงานเขียนที่เรียบเรียงจากคอลัมน์ที่ตีพิมพ์เป็นตอนๆ ในนิตยสาร (ฅ.ฅน) หากแต่ผู้เขียนหวังว่า ด้วยขนาดอันกะทัดรัด และวิธีการนำเสนอที่ไม่สลับซับซ้อน น่าจะช่วยให้ผู้อ่านเข้าถึงประเด็นได้ในเวลาอันสั้น
ส่วนคำตอบที่จะเป็นทางออกนั้น เป็นปัญญาใหม่ที่ต้องใช้ทั้งเวลา ความอุตสาหะ และความเสียสละของผู้คนทั้งสังคม และบ่อยครั้งมากกว่าหนึ่งชั่วคน เพื่อที่จะสร้าง ถนนสายปัญญา ขึ้นมาใหม่จากมุมมองของทุกฝ่าย เพื่อให้สังคมไทยก้าวเดินไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคงและเท่าเทียมกัน
มีเพียงถนนสายปัญญาเท่านั้น ที่จะทำให้เราไม่ต้องกลับมานั่ง เดิน ยืน นอน และวิ่งหนีกระสุน-บนถนนสายเก่า ไม่ว่าถนนสายนั้นจะชื่อว่าราชดำเนิน ราชประสงค์ หรือราชดำริ
และนี่จะเป็นบทพิสูจน์อีกครั้งว่าสังคมไทยมีปัญญาที่ว่านั้นอยู่จริงหรือไม่
- ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา -