รายละเอียด: ในบรรดาหัวข้อทั้งหลายที่นักเขียนเลือกหยิบมาเล่าให้คนอ่าน ผู้เขียนคิดว่าการเมืองเป็นหนึ่งในหัวข้อที่ “โหด” ที่สุด เพราะการเมืองมิได้ลอยอยู่ในสุญญากาศ หากขึ้นอยู่กับปัจจัยแวดล้อมมากมายที่ส่งผลกระทบซึ่งกันและกัน และปัจจัยเหล่านั้นก็เป็นส่วนหนึ่งของบริบทต่างๆ ที่ย่อมแปรเปลี่ยนไปเมื่อยุคสมัยเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะบริบททางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม สภาพสังคม และเศรษฐกิจ
นักเขียนที่ปรารถนาจะให้คนอ่านเข้าใจการเมือง โดยเฉพาะการเมืองต่างประเทศ จึงต้องทํามากกว่าถ่ายทอดและสรุปเหตุการณ์ต่างๆ หากต้องอธิบายปัจจัยและบริบทแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง และในเมื่อการเมืองย่อมเดินไม่ได้ถ้าไม่มีนักการเมือง นักเขียนก็จะต้องอธิบายปัจจัยแวดล้อมในระดับที่เล็กลงมาด้วย คือจากระดับสังคมย่อลงสู่ประวัติ นิสัยใจคอ ตลอดจนข้อบกพร่องแบบมนุษย์ปุถุชนของนักการเมืองแต่ละคน
การเขียนเรื่องการเมืองให้คนเข้าใจ จึงต้องอาศัยความสามารถอย่างสูงในการรวบรวม วิเคราะห์ และสังเคราะห์ข้อมูลมหาศาล ผนวกกับความใจกว้างและเอื้ออาทร ต่อทั้งนักการเมืองผู้เป็นหัวข้อของบทความ และต่อคนอ่านผู้อาจไม่คุ้นชินกับบริบทของต่างประเทศ
คุณภิญโญ ไตรสุริยธรรมา หรือที่ผู้เขียนเรียกด้วยความภาคภูมิใจว่า พี่โญ เป็นนักเขียนที่เขียนเรื่องการเมืองและนักการเมืองที่เก่งที่สุดคนหนึ่ง ในบรรดานักเขียนไทยทั้งหมดที่ผู้เขียนรู้จัก
พี่โญมีความสามารถอย่างน่าอัศจรรย์ในการมองและเชื่อมร้อยบริบทต่างๆ ใน “ภาพใหญ่” ของสังคม เข้ากับ “ภาพเล็ก” ในระดับ “ความเป็นมนุษย์” ของนักการเมืองแต่ละคน ตลอดจนอธิบายปฏิสัมพันธ์ระหว่างความเป็นมนุษย์กับอํานาจ อีกทั้งยังทําให้เรื่องที่สลับซับซ้อนอย่างการเมืองเป็นเรื่องเข้าใจง่ายและอ่านสนุก ด้วยลีลาและชั้นเชิงทางภาษาที่หาตัวจับยาก
ในเมื่อบริบทต่างๆ ที่แวดล้อมการเมืองย่อมแปรเปลี่ยนไปเมื่อยุคสมัยเปลี่ยนแปลง การลงแรงจารึกบริบทเหล่านี้ไว้ในหน้ากระดาษ จึงทําให้ ผู้นํา อํานาจ ประวัติศาสตร์ และการเมืองใหม่ เป็นอิสระจากพันธนาการของเวลา คือหยิบมาอ่านเมื่อใดก็เข้าใจเมื่อนั้น
ในทางกลับกัน การฉายภาพให้เห็น “ความเป็นมนุษย์” ของนักการเมือง ซึ่งส่งผลต่อผลลัพธ์ทางการเมืองไม่น้อยไปกว่าบริบทระดับสังคม ก็ช่วยให้เราสําเหนียกถึงความไม่เที่ยงแท้แน่นอนของอํานาจ
และแยกแยะได้อย่างเที่ยงตรงมากขึ้นว่า ใครสมควรเป็น ฅ.คนข้างฝา ที่ควรค่าแก่การเคารพทุกยุคสมัย
- สฤณี อาชวานันทกุล -
18 กุมภาพันธ์ 2552