Mind’s Eye: Collections of Hand-Coloured Black and White Photographs

รหัสสินค้า: 000193

รายละเอียด: คำนิยม

ในทางพุทธศาสนานั้น การงานทุกอย่างล้วนมีจุดมุ่งหมายเพื่อการฝึกฝนตนเอง อันหมายถึงการฝึกให้มีสติในทุกอิริยาบถ เพื่อใช้สติควบคุมจิตใจไม่ให้สั่นไหวไปตามแรงปะทะ งานศิลปะแบบตะวันออกจึงมิได้เป็นไปเพื่อสนองอัตตาของศิลปิน หากแต่แฝงไว้ด้วยปรัชญาอันล้ำลึกเพื่อน้อมนำผู้สร้างและผู้เสพไปสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์มากยิ่งขึ้น นั่นคือ การเป็นมนุษย์ที่มีอัตตาเล็กลง อันเป็นผลมาจากการเจริญสติอย่างต่อเนื่องจนเข้าใจการปรุงแต่งแห่งชีวิต

โดยส่วนตัว คุณชัยพงษ์ กิตตินราดร เป็นผู้ที่มีความละเอียดอ่อนในการใช้ชีวิต ตั้งแต่การกิน การดื่ม การเลือกข้าวของเครื่องใช้ รวมไปถึงการเลือกที่จะให้หรือไม่ให้ค่ากับบางเรื่องที่แตกต่างจากคนส่วนใหญ่ ในระหว่างนั่งรับประทานอาหารค่ำด้วยกันในช่วงเย็นวันหนึ่ง คุณชัยพงษ์เล่าให้ฟังว่า เขากำลังอยู่ในขั้นตอนการนำพาตัวเองออกจากข้อผูกมัดของระบบทุนนิยม ด้วยภาระทางด้านการเงินของครอบครัวเริ่มหมดไป นับจากนี้เขาจึงอยากใช้ชีวิตโดยปราศจากพันธนาการทางเศรษฐกิจ เพื่อสูดกลิ่นไอของเสรีภาพให้เต็มที่

ผมเองไม่เคยรู้ว่าเสรีภาพทางเศรษฐกิจนั้นมีกลิ่นอย่างไร และก็ไม่ค่อยเคยได้ยินคำนี้จากปากใคร เพราะบรรดาผู้ที่มีชื่อเสียง อำนาจ และเงินทองทั้งหลาย ล้วนยังคงพร่ำบ่นถึงการหาเงินอย่างไม่มีที่สิ้นสุด แม้นักธุรกิจที่ถูกจัดอันดับว่ารวยที่สุดในโลกของไทย ก็ยังไม่เคยคิดจะปลดเปลื้องพันธนาการนี้ แถมยังมีทีท่าว่าจะจองจำทั้งสังคมด้วยโซ่ตรวนดังกล่าว ผ่านวาทกรรมที่ได้รับการกล่าวอ้างอย่างกว้างขวางในสื่อมวลชนกระแสหลัก

การได้พบปะ พูดคุย จิบน้ำชา และนั่งดูภาพถ่ายของคุณชัยพงษ์ทีละภาพอย่างช้าๆ จึงเป็นเสรีภาพอันมีค่า ที่คนธรรมดาเช่นผมจะหาได้ ในห้วงยามแห่งการขัดแย้งแบ่งขั้วของสังคมไทยตลอดระยะเวลาหลายเดือนที่ผ่านมา รวมทั้งในห้วงเวลาที่เรากำลังจะต้องเผชิญหน้ากับสงครามทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ ซึ่งจะพันธนาการเราเข้าสู่ระบบทุนนิยมเข้มข้นอย่างยากจะหลุดพ้นหลีกหนี

ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงแห่งปัจจัยภายนอก ภาพถ่ายที่เปรียบเสมือนดวงตาภายในที่คุณชัยพงษ์ใช้มองโลกเหล่านี้ สะท้อนวิถีการสร้างสรรค์แบบตะวันออกออกมาอย่างชัดเจน แม้ภาพส่วนใหญ่จะมีรายละเอียดอันน่าตื่นเต้น แต่เมื่อเพ่งพินิจอย่างยาวนานเพียงพอ เรากลับพบความเย็นซ่อนเร้นอยู่ในความร้อนแรงของการชุมนุมใหญ่ทางการเมือง พบความมลังเมลืองในจิตรกรรมฝาผนังที่เริ่มเสื่อมสลาย พบความสงบในระลอกคลื่นพลิ้วไหวบนสายน้ำเจ้าพระยาที่โอบกอดเรือพระราชพิธี ยิ่งเมื่อพิจารณาให้ดี ในดวงตาของเด็กน้อยจากจำปาสัก เราอาจพบความไร้เดียงสาที่หาได้ยากแม้จากนักบวชในอารามศักดิ์สิทธิ์แห่งเมืองหลวง

ทั้งหมดนี้คือองค์ประกอบที่ช่วยขับเน้นให้ภาพถ่ายงดงามขึ้นตามเวลาที่เราเฝ้ามอง

การจะชื่นชมภาพถ่ายของคุณชัยพงษ์ จึงจำเป็นต้องอาศัยดวงตาเท่าๆ กับเวลา เพื่อที่จะดื่มด่ำและดำดิ่งเข้าสู่สิ่งที่คุณชัยพงษ์พยายามถ่ายทอดออกมา ณ ขณะเวลาเมื่อเก็บภาพและลงสี นี่คือเสน่ห์ของภาพถ่ายขาว-ดำลงสีด้วยมือ งานฝีมือที่กำลังจะเลือนหายไปตามวันและเวลา หากทว่ายังคงคุณค่างานศิลปะไว้อย่างครบถ้วน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ศิลปะในมุมมองของตะวันออก ที่เน้นการลดอัตตาและฝึกตน

ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา

พฤษภาคม 2551